4. นิยาม ความหมาย การศึกษาทางเลือก

หลายปีที่ผ่านมา สำนักเลขาธิการการศึกษา (สกศ.) เคยแปลความหมายการศึกษาทางเลือกจาก Dictionary of Education (อังกฤษ) ในเอกสารอัดสำเนา ดังนี้ “การศึกษาทางเลือก (Alternative Education) เป็นการศึกษาเชิงอุดมคติ เพื่อแสดงถึงคุณลักษณะของรูปแบบการศึกษาที่ไม่ใช่การศึกษาแบบเดิม มักจะถือว่าเป็นโรงเรียนอิสระ (Free School) หรือ เป็นการเรียนรู้ตามอัธยาศัย ไม่มีสถาบันการศึกษา (non-institutional) และยึดหลักชุมชนเป็นหลัก (Community-based) ลดบทบาทของการจัดการศึกษาในรูปแบบโรงเรียน และหากเป็นการจัดการศึกษาในโรงเรียน ก็จะเป็นการจัดการศึกษาแบบก้าวหน้า (Progressive) ล่าสุด จากรายงานติดตามประเมินผลเพื่อพัฒนาการจัดการศึกษาโดยครอบครัว (สกศ., อ้างแล้ว) ได้รวบรวมค้นหานิยามความหมายทางการศึกษาทางเลือก จากเว็บไซต์หลายแห่งจากหลายประเทศ ซึ่งสุดท้าย กล่าวโดยสรุป ในต่างประเทศ ได้ให้ความหมายการศึกษาทางเลือกที่สอดคล้องโดยส่วนใหญ่ว่า “การศึกษาทางเลือก เป็นรูปแบบการศึกษาที่ไม่ใช่ หรือต่างจากรูปแบบการศึกษากระแสหลัก มีปรัชญาการศึกษาใหม่ที่มีรากฐานมาจากปรัชญาที่หลากหลายและไม่ยึดติดกับปรัชญาดั้งเดิม โดยมีการเรียนการสอนที่มีขอบเขตกวย้างขวางและหลากหลายรูปแบบมากกว่าการศึกษากระแสหลัก ที่ยึดความต้องการของบุคคลและชุมชนเป็นหลัก” สำหรับในประเทศไทย รายงานการวิจัยเรื่อง “การศึกษาทางเลือก : ฐานข้อมูลและการวิเคราะห์ โดย สุชาดา จักรพิสุทธิ์และคณะ (อ้างแล้ว) ที่พยายายามให้นิยามความหมายของการศึกษาทางเลือกในบริบทสังคมไทย ในช่วงที่การศึกษาทางเลือกยังถูกมองว่า “เถื่อน” (คำของผู้วิจัย)...
Read more »