6.สถานการณ์ปัญหา

สภาพการณ์และปัญหาที่ต้องเร่งแก้ไข การปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่ผ่านมา (พ.ศ.2542-2552) ยังไม่อาจถือได้ว่าบรรลุผลสำเร็จ เนื่องด้วยปัญหาสำคัญอันเป็นเรื่องพื้นฐานยังคงดำรงอยู่  ดังเรื่องคุณภาพผู้เรียน/สถานศึกษา ที่พบว่าสถานศึกษาขั้นพื้นฐานกว่าร้อยละ 65 จากสถานศึกษาสามหมื่นกว่าแห่งทั่วประเทศ ยังมีคุณภาพต่ำ ส่วนใหญ่เป็นโรงเรียนขนาดเล็กในชนบท  ผู้เรียนยังขาดทักษะความรู้ที่จำเป็น มีสัมฤทธิผลในวิชาหลักต่ำกว่าร้อยละ 50 มีเด็กออกกลางคันมาก เด็กไม่นิยมเรียนอาชีวศึกษา การให้บริการการศึกษาแก่ผู้ด้อยโอกาส ผู้มีความต้องการพิเศษยังไม่ทั่วถึง ยังไม่มีกลไกที่ชัดเจน ขาดองค์ความรู้/เครื่องมือในการจัดการ ในด้านการพัฒนาครู พบว่ายังขาดระบบการพัฒนาที่มีคุณภาพอย่างต่อเนื่อง ความคาดหวังที่จะได้ครูยุคใหม่ที่มีจรรยาบรรณ มีมาตรฐานเหมาะสมกับการเป็นวิชชาชีพชั้นสูง สามารถดึงดูดคนเก่งคนดีมีใจรักในวิชาชีพครูมาเป็นครู ยังไม่เป็นจริง  ในด้านการส่งเสริมการมีส่วนร่วมและการกระจายอำนาจการบริหารจัดการศึกษา ยังไม่เป็นไปตามเป้าหมาย หน่วยปฏิบัติยังไม่มีอิสระและความคล่องตัวในการบริหารงานและจัดการศึกษาเท่าที่ควร  ในด้านกฏหมายการศึกษา ส่วนที่ประกาศใช้แล้วยังไม่สามารถบังคับใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในขณะที่หลายเรื่องยังขาดกฎหมายรองรับ หน่วยงานส่วนกลางบังคับใช้กฎหมายโดยเน้นการปฏิรูปโครงสร้างองค์กรมากกว่าการปฏิรูปคุณภาพการเรียนการสอน  ในด้านการศึกษาที่มีความหลากหลายทั้งการศึกษาตลอดชีวิต การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ยังไม่ได้รับการส่งเสริมอย่างจริงจัง ยังขาดการปรับปรุงกฎระเบียบที่จะขจัดอุปสรรคและเอื้ออำนวยให้เกิดการเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้ในรูปแบบการศึกษาที่มีความแตกต่างออกไปได้อย่างแท้จริง  เหล่านี้เป็นต้น กล่าวโดยสรุป การปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่ผ่านมา นอกจากไม่เกิดผลต่อตัวเด็กผู้เรียน ล้มเหลวในเรื่องการปฏิรูปการเรียนรู้ เนื่องจากไปมุ่งปฏิรูปโครงสร้างองค์กรมากกว่าที่จะมุ่งปฏิรูปการเรียนรู้ ในขณะเดียวกันก็ไม่เกิดผลต่อการพัฒนาครู ทั้งยังทำให้ครูดีครูเก่งหลุดออกไปจากระบบการศึกษามากยิ่งขึ้น ตลอดจนยังยึดติดอยู่ในอำนาจในระบบวิธีการแบบเดิม จึงไม่สามารถทำให้สังคมโดยรวมเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาได้ จากผลดังกล่าวทำให้เกิดข้อสังเกตสำคัญ กล่าวคือ การปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สองต่อไป ลำพังเพียงการปฏิรูปจากในระบบหรือโดยกระทรวงศึกษาธิการ ย่อมไม่เพียงพอ จำเป็นที่จะต้องอาศัยพลังในการปฏิรูปจากภายนอกจากทุกๆ ส่วนในสังคมด้วย  รวมทั้งลำพังเพียงรูปแบบวิธีการจัดการศึกษาตามหลักสูตรและมาตรฐานกลางเพื่อมุ่งตอบสนองระบบการผลิตหรือตลาดการจ้างงาน ไม่สามารถตอบสนองหลักการและจุดมุ่งหมายของการปฏิรูปการศึกษา ไม่สามารถสร้างความเจริญงอกงามทั้งในตัวปัจเจกชนและสังคมโดยรวมได้ ...
Read more »