3. การขยายตัว

นิวซีแลนด์ ชาวนิวซีแลนด์ให้ความสำคัญกับการศึกษาอย่างเห็นได้ชัด  สำหรับพวกเขาแล้วกล่าวได้ว่าการศึกษาเป็นสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน   ซึ่งรัฐบาลนิวซีแลนด์เองก็ได้ให้การรับรองปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนเกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษาซึ่งระบุว่า ทุกคนมีสิทธิที่จะได้รับการศึกษาอย่างเท่าเทียมกัน และพ่อแม่มีสิทธิที่จะเลือกรูปแบบการศึกษาให้กับบุตรหลานของตน (มาตรา 26 )    พร้อมกับนำสิทธิดังกล่าวมาแปรเป็นการปฏิบัติด้วยรูปการจัดการศึกษาที่หลากหลายในระบบการศึกษาของตน กฎหมายการศึกษาของนิวซีแลนด์มีการพัฒนาและปรับปรุงมาโดยตลอด ทั้งในแง่ของกฎหมายการศึกษาภาคบังคับและกฎหมายที่เกี่ยวกับการศึกษาอื่น  กฎหมาย Private Schools Conditional Integration Act 1975 นับเป็นกฎหมายสำคัญที่ทำให้เกิดการพัฒนาในวงการศึกษาทางเลือกขึ้นมา การขยายตัวของการศึกษาทางเลือกในนิวซีแลนด์ รูปแบบการจัดการเรียนการสอนในประเทศนิวซีแลนด์อาจกล่าวได้ว่ามีหลายหลากตามความจำเป็น  มีทั้งส่วนที่ดำเนินการโดยรัฐ และส่วนที่ดำเนินการโดยเอกชน โดยประชาชนนอกจากนั้นยังมีส่วนที่รัฐเข้าไปทำความตกลงกับเอกชนโดยที่ไม่เข้าไปแทรกแซงความเป็นอิสระของเอกชนอีกด้วย  รูปแบบการจัดการเรียนการสอนเหล่านี้เป็นส่วนที่นอกเหนือไปจากโรงเรียนของรัฐที่จัดการเรียนการสอนในแบบปรกติ การจัดการศึกษาที่บ้านหรือบ้านเรียน (Homeschool) ถือเป็นสิทธิที่สามารถกระทำได้ โดยมีเงื่อนไขว่าการศึกษาที่จัดให้จะต้องมีคุณภาพไม่ต่ำกว่าการศึกษาที่เด็กได้รับจากโรงเรียนที่ได้รับการรับรองจากรัฐ ปรกติแล้วเมื่อเด็กอายุได้ 6 ขวบ พ่อแม่จะต้องนำเด็กเข้ารับการศึกษาในโรงเรียน เนื่องจากเป็นการศึกษาภาคบังคับตามที่กฎหมายกำหนด  อย่างไรก็ตาม พ่อแม่ที่ประสงค์จะจัดการศึกษาให้ลูกเองที่บ้านก็สามารถกระทำได้ โดยการยื่นเรื่องขอยกเว้นการเข้าโรงเรียน  พร้อมกับแสดงความประสงค์ขอจัดการศึกษาเองที่บ้าน   ในการนี้พ่อแม่จะต้องกรอกแบบฟอร์มตอบคำถามประมาณ 10 ข้อเป็นการให้ข้อมูลกับทางการ ทั้งนี้ในการจัดการศึกษาให้ลูกที่บ้านนั้น พ่อแม่จะได้รับเงินสนับสนุนการจัดการศึกษาจากรัฐบาลด้วย ตามรายงาน Ministry of Education’s Homeschooling Database พบว่าจำนวนเด็กนักเรียนที่ได้รับการศึกษาผ่านบ้านเรียนนับจนถึงวันที่ 1 กรกฎาคม 2009 มีจำนวนทั้งสิ้น 6,787 คน มาจาก 3,541...
Read more »

สหรัฐอเมริกา สหรัฐอเมริกาเป็นดินแดนแห่งเสรีภาพ   แต่เป็นที่น่าสังเกตว่าเสรีภาพทางการศึกษากลับไม่ได้มีการบรรจุไว้รัฐธรรมนูญของสหรัฐอเมริกา   ในรัฐธรรมนูญมีเพียงบทบัญญัติเกี่ยวกับเสรีภาพโดยทั่วไป  ส่วนเสรีภาพในทางการศึกษาก็ขึ้นอยู่กับกฎหมายการศึกษาของแต่ละรัฐที่จะบัญญัติไว้  บางรัฐอาจมีระบบกำกับที่ครอบคลุมไปทั้งรัฐ ในขณะที่อีกหลายรัฐก็กระจายไปตามเขต ตามเมือง และมีกรรมการในท้องถิ่นกำกับดูแล ส่วนการควบคุมกำกับระบบการศึกษาของรัฐบาลกลางนั้นอาศัยกระบวนการทางด้านงบประมาณเป็นเครื่องมือ  กฎหมาย No Child Left Behind 2001 ช่วยให้รัฐบาลกลางมีอำนาจต่อรองมากขึ้น การที่ระบบการกำกับขาดความชัดเจนก่อให้เกิดความลักลั่นกันในทางปฏิบัติอยู่ไม่น้อย เนื่องจากสหรัฐอเมริกามีรัฐถึง 50 รัฐ   จนแม้ในปี 2008 ก็ยังมีคดีเกี่ยวกับสิทธิของพ่อแม่ในการเลือกรูปแบบการศึกษาให้ลูกเกิดขึ้นในบางรัฐ    อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันนี้เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่า บทบัญญัติเกี่ยวกับเสรีภาพของประชาชนตามรัฐธรรมนูญสหรัฐอเมริกาให้การรับรองว่ารัฐไม่สามารถล่วงละเมิดสิทธิของพ่อแม่ในการจัดการศึกษาหรือการแสวงหารูปแบบการเรียนการสอนที่เหมาะสมกับลูกของตน ................................................................................... การขยายตัวของการศึกษาทางเลือกในสหรัฐอเมริกา พัฒนาการของการศึกษาทางเลือกของสหรัฐอเมริกาในระยะแรกเป็นเรื่องของการต่อสู้ทางความคิดระหว่างกลุ่มที่ต้องการให้การศึกษาเป็นแบบเดียวกันทั่วทั้งระบบ เพื่อตอบสนองต่อเป้าหมายการจัดระเบียบสังคมและการผลิตทางเศรษฐกิจกับกลุ่มที่เห็นว่าสิทธิพลเมืองคือการเคารพในปัจเจกภาพของแต่ละคน แม้ว่าในสหรัฐอเมริกาจะมีนักคิด นักการศึกษา เช่น John Dewey (1859-1952) ฯลฯ ร่วมสมัยกับนักการศึกษาของประเทศอื่น ๆ ในยุโรป  แต่ดูเหมือนว่าการศึกษาของสหรัฐอเมริกากลับไม่ได้พัฒนามากนักในแง่ความหลากหลาย  มีการเคลื่อนไหวของกลุ่มการศึกษาทางเลือกที่เป็นไปอย่างแพร่หลายเป็นช่วง ๆ    จนถึงปี 1970 ยังมีโรงเรียนทางเลือกเพียงไม่กี่โรงเรียน ในระยะแรกเป็นเพียงสถานศึกษาสำหรับเด็กที่มีปัญหาจากการเรียนในระบบเดิม  แต่ในระยะหลังมีการขยายตัวของการศึกษาทางเลือกเพิ่มขึ้นทำให้มีโรงเรียนในแนวนี้นับพันแห่ง และมีหลากหลายประเภท รายงานของ National Center for Education Statistics ระบุว่าในปี 2007 มีนักเรียนประมาณ 5.9 ล้านคน หรือ...
Read more »

ฟินแลนด์ หากพิจารณาจากประวัติศาสตร์แล้ว จะเห็นได้ว่าฟินแลนด์เป็นประเทศที่มีเสรีภาพทางการศึกษาสูงมากประเทศหนึ่ง ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะประชาชนฟินแลนด์ต้องต่อสู้เพื่อให้ได้มาซึ่งสิทธิเสรีภาพของตนและความเป็นเอกราชของชาติเป็นระยะเวลายาวนาน ในระยะแรกที่ฟินแลนด์ยังไม่ได้เป็นเอกราช วัดเป็นผู้จัดการศึกษาให้กับชาวบ้านในลักษณะของโรงเรียนสัญจร ต่อมาเมื่อรัฐเริ่มมาเป็นผู้จัดการศึกษาให้กับประชาชนในรูปแบบ Folk School โรงเรียนของวัดจึงค่อยลดบทบาทลงไป กระนั้นก็ยังคงจัดการเรียนการสอนของตนในฐานะการจัดการศึกษาของประชาชนเคียงคู่ไปกับโรงเรียนของรัฐ    หลังจากฟินแลนด์ได้รับเอกราชในปี1917แล้ว   รัฐธรรมนูญของฟินแลนด์ (1919) ก็ให้การรับรองสิทธิในการจัดตั้งโรงเรียนของประชาชนตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา   จนแม้เมื่อมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ในปี 2000 ก็ยังคงให้การรับรองสิทธิทางการศึกษาดังกล่าวในลักษณะเดียวกัน นอกจากนั้นการศึกษาภาคบังคับที่รัฐกำหนดขึ้นมาในปี 1921 ก็ยังเป็นไปในลักษณะของการตระหนักถึงสิทธิและเสรีภาพทางการศึกษาของประชาชน เนื่องจากมีความหมายที่กว้างขวาง มิใช่จำกัดอยู่เพียงแค่ การบังคับให้ประชาชนเข้าโรงเรียน เพราะรัฐมีจุดมุ่งหมายให้ช่วงวัยดังกล่าวเป็นช่วงวัยที่ประชาชนได้รับการศึกษาอย่างแท้จริง เพื่อให้สามารถพัฒนาประชากรของฟินแลนด์โดยไม่จำกัดวิธีการ ด้วยเหตุนี้ พ่อแม่จึงมีสิทธิที่จะจัดการศึกษาให้ลูกเองที่บ้านได้โดยไม่ต้องนำลูกเข้าโรงเรียน โดยเด็กที่ได้รับการศึกษาที่บ้านในช่วงหลังนี้มีจำนวนเพิ่มขึ้นจาก  282 คนในปี2004  มาเป็น 332 คนในปี 2005 และ 350 คนในปี 2006 โดยภาพรวมแล้ว การจัดการศึกษาโดยภาครัฐของฟินแลนด์มีมาตรฐานสูง แต่การมีส่วนร่วมในการจัดการศึกษาของประชาชนก็มีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 100 ปี ระบบการศึกษาทางเลือกจึงอาจถือเป็นส่วนหนึ่งที่ขาดไม่ได้ของระบบการศึกษาฟินแลนด์   ดังจะเห็นได้จากกฎหมายการศึกษาขั้นพื้นฐาน (1968) ที่รับรองการจัดการศึกษาตามแนวคิดอุดมการ วัฒนธรรม และความจำเป็นของท้องถิ่นต่าง ๆ (มาตรา 7.1) ในปี 1998 ระหว่างที่ดำเนินการปฏิรูปการศึกษา...
Read more »

ออสเตรเลีย ออสเตรเลียไม่ได้กำหนดหลักการแห่งเสรีภาพทางการศึกษาไว้ในรัฐธรรมนูญ  อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณากฎหมายการศึกษาออสเตรเลียแล้ว จะเห็นได้ว่าเด็กทุกคนมีสิทธิที่จะได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพ ซึ่งพื้นฐานการศึกษาที่มีคุณภาพของสังคมออสเตรเลียนั้นมาจากการจัดการศึกษาในโรงเรียนและการศึกษาที่บ้าน โดยทั่วไปแล้ว การที่ภาคประชาชนมีบทบาทในการจัดการศึกษามาเป็นระยะเวลายาวนาน รัฐจึงให้การยอมรับและให้การสนับสนุนทางด้านการเงิน  ปรกติแล้วรัฐบาลของแต่ละรัฐจะเป็นผู้ดูแลรับผิดชอบเกี่ยวกับการศึกษาของประชาชนในรัฐ รวมทั้งการกำกับดูแลโรงเรียนรัฐบาลและโรงเรียนเอกชน โดยที่ภาระความรับผิดชอบทางด้านการเงินของโรงเรียนรัฐบาลเป็นของแต่ละรัฐ  ส่วนภาระในการให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่โรงเรียนเอกชนนั้น ส่วนใหญ่เป็นหน้าที่ของรัฐบาลกลาง  และมีการสนับสนุนบางส่วนจากรัฐบาลของรัฐ ซึ่งผลจากการให้ความสนับสนุนทางการเงินดังกล่าวทำให้ค่าเล่าเรียนที่โรงเรียนเอกชนจะต้องเก็บเพิ่มจากพ่อแม่มีจำนวนลดลง  แต่ในการนี้โรงเรียนเอกชนก็มีหน้าที่ที่จะต้องทำให้ได้ตามเกณฑ์ที่ทางรัฐกำหนดไว้ โดยที่รัฐต่าง ๆ มีกฎหมายการศึกษาของตนเอง รายละเอียดกฎเกณฑ์ข้อบังคับที่เกี่ยวกับการศึกษาจึงแตกต่างกันไปตามแต่ละรัฐ แต่ทั้งนี้ก็มีพื้นฐานทางความคิดร่วมกันตามที่กล่าวมาแล้ว การขยายตัวของการศึกษาทางเลือกในออสเตรเลีย เนื่องจากออสเตรเลียเป็นประเทศที่มีเสรีภาพและมีความแตกต่างหลากหลายในทางวัฒนธรรม ภาษา และชนชาติ ประกอบกับกฏหมายการศึกษาของออสเตรเลียค่อนข้างจะให้เสรีภาพแก่ประชาชน  ด้วยเหตุนี้การศึกษาของออสเตรเลียจึงมีลักษณะที่หลากหลายเปิดกว้าง  และถือเป็นสิทธิของพ่อแม่ที่จะเลือกรูปแบบการศึกษาที่ตนเห็นสมควรให้แก่ลูกของตน  ขณะเดียวกัน ด้วยลักษณะสภาพภูมิประเทศที่กว้างใหญ่ มีประชากรจำนวนน้อยเมื่อเทียบกับพื้นที่ ประกอบกับการที่มีชนชาวพื้นเมือง Aborigines อยู่มาแต่เดิมและคนออสเตรเลียก็ตระหนักถึงสิทธิของชนพื้นเมืองเหล่านี้ จึงทำให้เกิดทางเลือกที่หลากหลายให้กับประชาชน ได้แก่ -  การจัดการศึกษาที่บ้าน ( Home Education) การจัดการศึกษาที่บ้านหรือที่เราเรียกกันว่า บ้านเรียน (Home school) นั้นได้รับการรับรองจากกฎหมายของออสเตรเลีย เพราะถือเป็นสิทธิโดยชอบธรรมของพ่อแม่ที่จะเลือกสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ซึ่งเหมาะสมให้กับบุตรหลานของตน ทั้งนี้แต่ละรัฐก็จะมีข้อกำหนดของตนแตกต่างกันไป -  โรงเรียนคาทอลิก (Catholic School) เป็นโรงเรียนที่สังกัดศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก มีประวัติศาสตร์เกี่ยวพันกับการศึกษาของออสเตรเลียมายาวนาน  เป็นกลุ่มโรงเรียนที่มีขนาดใหญ่ที่สุดรองลงมาจากโรงเรียนรัฐบาล - ...
Read more »

เนเธอร์แลนด์ หัวใจสำคัญของระบบการศึกษาในประเทศเนเธอร์แลนด์ก็คือ เสรีภาพทางการศึกษา โดยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์ให้การรับรองหลักการข้อนี้ไว้ในมาตรา 23 ของรัฐธรรมนญฉบับปัจจุบันไว้ดังนี้ ม. 23 (2) ทุกคนมีเสรีภาพที่จะจัดการศึกษาโดยปราศจากอคติในการตรวจสอบของหน่วยงานที่รับผิดชอบในส่วนที่เกี่ยวกับรูปแบบการจัดการศึกษาที่กำหนดไว้ในกฎหมาย   สิทธิในการพิจารณาความสามารถและจรรยาของครูให้เป็นไปตามกฎหมายที่บัญญัติโดยรัฐสภา (5) การกำหนดมาตรฐานสำหรับโรงเรียนที่ได้รับเงินสนับสนุนจากรัฐทั้งเต็มจำนวนหรือบางส่วนให้เป็นไปตามกฎหมายที่บัญญัติโดยรัฐสภา ในกรณีของโรงเรียนเอกชนให้คำนึงถึงเสรีภาพในการจัดการศึกษาตามความเชื่อทางศาสนาหรือความเชื่ออื่นด้วย (6) รัฐให้การรับรองมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานทั้งของโรงเรียนเอกชนที่ได้รับเงินสนับสนุนเต็มจำนวนจากรัฐและของโรงเรียนรัฐบาล การจัดสรรในเรื่องที่เกี่ยวข้องจะเคารพต่อเสรีภาพของโรงเรียนเอกชนที่จะเลือกอุปกรณ์ช่วยสอนและแต่งตั้งครูผู้สอนตามที่เห็นสมควร (7) โรงเรียนเอกชนขั้นพื้นฐานที่ปฏิบัติตามข้อกำหนดที่บัญญัติไว้ในกฎหมายจะได้รับเงินสนับสนุนจากรัฐในมาตรฐานเดียวกับโรงเรียนรัฐบาล แม้ว่าในอดีตเนเธอร์แลนด์จะมีพระราชบัญญัติการศึกษา 1801 และรัฐธรรมนูญ 1814 แต่ประชาชนก็ยังไม่ได้มีเสรีภาพทางการศึกษามากนัก จนกระทั่งในปี 1848 เมื่อรัฐบาลประกาศใช้รัฐธรรมนูญใหม่ของราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์จึงมีการบัญญัติมาตรา 23 ไว้เพื่อให้การรับรองเสรีภาพของประชาชนในการจัดการศึกษา และมาตรานี้ก็ดำรงอยู่ในรัฐธรรมนูญเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน มาตรานี้ของรัฐธรรมนูญ 1848 ถือได้ว่าเป็นชัยชนะครั้งแรกของฝ่ายที่นับถือศาสนาคริสต์นิกายโปรเตสแตนท์และคาทอลิกในการต่อสู้เรียกร้องสิทธิทางการศึกษาที่รู้จักกันในเวลาต่อมาว่า Schools Dispute อย่างไรก็ดี สิทธิทางการศึกษาของประชาชนที่ได้มานี้ยังไม่สมบูรณ์ เนื่องจากว่าแม้รัฐบาลจะยินยอมให้ประชาชนจัดการศึกษาได้ แต่โรงเรียนเอกชนเหล่านี้ก็ต้องหาเงินมาดำเนินการเอง ต่างจากโรงเรียนของรัฐบาลที่ได้รับเงินสนับสนุนจากรัฐทั้งหมด ความไม่เท่าเทียมกันระหว่างการศึกษาของรัฐและเอกชนนี้ นำไปสู่ประเด็นต่อสู้ทางการเมืองที่เรียกว่า  Schools Dispute ซึ่งเป็นการต่อสู้เรียกร้องทวงสิทธิเสมอภาคทางการศึกษาอันยาวนานในประเทศเนเธอร์แลนด์   ทั้งนี้โดยฝ่ายโปรเตสแตนท์และคาทอลิกต้องการให้มีโรงเรียนที่สังกัดความเชื่อทางศาสนา และได้รับการสนับสนุนทางการเงินจากรัฐ   ในขณะที่ฝ่ายเสรีนิยมก็ต้องการโรงเรียนที่ไม่สังกัดความเชื่อใด ๆ   พร้อมกันนั้นก็ต้องการให้เสรีภาพทางการศึกษาซึ่งได้รับการรับรองจากรัฐธรรมนูญนี้ สะท้อนออกมาในรูปของการได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกันในทางการเงินระหว่างโรงเรียนรัฐและโรงเรียนเอกชน ท้ายที่สุดในปี 1917 ทุกฝ่ายก็สามารถบรรลุข้อตกลงร่วมกันในเหตุการณ์ที่เรียกว่า Pacification 1917   จึงมีการแก้ไขรัฐธรรมนูญในปีนั้น  ทำให้ทั้งโรงเรียนรัฐและโรงเรียนเอกชนต่างได้รับการสนับสนุนทางการเงินจากรัฐอย่างเท่าเทียมกัน .................................................... การขยายตัวของการศึกษาทางเลือกในเนเธอร์แลนด์ ผลจาก Pacification 1917 ทำให้ไม่เพียงรัฐจะต้องจัดการศึกษาแบบให้เปล่าในโรงเรียนรัฐบาลแล้ว...
Read more »